Thực phẩm chức năng và thuốc khác nhau như thế nào?

Sự không rõ ràng trong quảng cáo của đơn vị kinh doanh khiến người tiêu dùng bị hoang mang không phân biệt được đâu là thuốc đâu là thực phẩm chức năng.

Thực tế cho thấy, thực phẩm chức năng có công dụng chính là bồi bổ sức khỏe và có lợi ích nhất định. Tuy nhiên, nhiều nhà sản xuất đã quảng cáo quá lố về công dụng sản phẩm khiến người mua hiểu lầm thực phẩm chức năng là thuốc chữa bệnh.

Công dụng của thực phẩm chức năng là gì?

TPCN xuất hiện đầu tiên tại đất nước Nhật Bản từ những năm 80 của thể kỷ XX. Người Nhật bào chế và chọn lọc các chất cần thiết bổ sung năng lượng cho cơ thể để tạo ra thực phẩm có chất dinh dưỡng cao hơn thức ăn hàng ngày, giúp nâng cao sức khỏe.

GS.TS Phạm Gia Khải, nguyên Chủ tịch Hội đồng chuyên môn của Ban Bảo vệ và Chăm sóc Sức khỏe cán bộ Trung Ương, Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội),cho biết :’’ Cần phải hiểu đúng bản chất của TPCN không thể là thuốc chữa bệnh. Nó giúp bổ dung những chất còn thiếu cho cơ thể trong quá trình chuyển hóa, giúp cải thiện sức khỏe.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, TPCN có thể được coi là thuốc. Ví dụ như người bị chuột rút  là do thiếu canxi và Vitamin D3.Vì thế chỉ cần bổ sung hai chất này là đủ. Còn trong những trường hợp bệnh lý khác, TPCN cũng không có tác dụng chữa khỏi.

Vào năm 2004, Thông tư của Bộ y tế đã chỉ ra khái niệm của TPCN như sau: “TPCN là thực phẩm dùng để hỗ trợ chức năng của các bộ phận trong cơ thể người, có tác dụng bổ sung dinh dưỡng, tạo cho cơ thể tình trạng thoải mái, tăng sức đề kháng và giảm bớt nguy cơ bệnh tật”.

Theo GS Khải, TPCN được phân chia ra làm nhiều nhóm khác nhau:

- Nhóm thức ăn có nguồn gốc động vật (chế phẩm từ sữa, thịt, cá…) và thức ăn có nguồn gốc thực vật (tương, rau củ, hoa quả tươi…). Những thực phẩm này được chế biến giữ lại các dưỡng chất quan trọng và loại bỏ những dưỡng chất không cần thiết, có thể dùng chung cho mọi người.

- Nhóm thành tố của thức ăn chia ra làm 6 loại: chất xơ dinh dưỡng, đường đa phân tử (oligosaccarid),axit amin, peptid và protein, vitamin và khoáng chất, vi khuẩn sinh axit lactic, axit béo. Sản phẩm này được sản xuất ra cho một nhóm đối tượng đặc biệt cần tới nó.

Vậy, thuốc khác TPCN như thế nào?

GS Khải cho hay khác với TPCN, thuốc chữa bệnh có vai trò tham gia vào các hoạt động chuyển hóa của cơ thể. Nó làm thay đổi cấu trúc sinh lý hoặc bệnh lý của cơ thể để sửa chữa những tổn thương trong cơ thể, giúp tiên lượng bệnh tốt hơn. Thuốc giúp làm giảm các triệu chứng, phục hồi và điều chỉnh các chức năng của cơ thể.

Thuốc được bào chế dưới dạng viên nén và hỗn hợp có nguồn gốc từ động vật, thực vật, khoáng vật, hóa dược, sinh học.

Thuốc có thể được phân loại theo nhiều cách khác nhau như mục đích sử dụng, tính chất hóa học, cơ chế, ảnh hưởng đến hệ sinh học, hoặc hiệu quả điều trị…

Kỹ thuật điều chế TPCN không cần quá cao thì điều chế thuốc có một quy trình chặt chẽ và kỹ thuật phức tạp. Tổ chức FDA (Mỹ) quy định thuốc đăng ký chỉ có giá trị độc quyền tối đa trong 10 năm. Khi gần hết hạn, thuốc sẽ được thử nghiệm lâm sàng để đánh giá tác dụng, hiệu quả.

"Thuốc là kết quả và sản phẩm của y học cần phải dựa trên bằng chứng không phải dựa trên sự suy luận. Còn công dụng của TPCN đều dựa trên giá trị tiềm năng từ sự suy luận. Một sản phẩm TPCN khi lưu hành được vô hạn giá trị độc quyền về thời gian và cũng không có thử nghiệm lâm sàng sau 10 năm sử dụng”, GS. Khải cho hay.

Khác với TPCN, thuốc có những quy định rất chặt chẽ cần phải ghi rõ nguyên liệu chất hoặc hợp chất, có tính công dụng và luật định, sự chuyển hóa trong cơ thể đào thải ra sao, tác dụng phụ, hàm lượng…